ghost  arvah  ارواح  روح

افسانه كهن ایرلندى هنوز زنده است

مرگ جك خسیس

در حالى كه آنگلوساكسون ها رسم دیرینه ۳۱ ماه اكتبر «هالووین» یا «شب ساحره ها» را جشن مى گیرند، ساكنان كشور هاى اسپانیایى زبان، اول ماه نوامبر را به برپایى جشن سنتى خود كه «روز اموات» نام دارد اختصاص مى دهند.
اجراى این مراسم كه داراى مضمونى مذهبى و سنتى است در هر یك از این كشور ها با ویژگى هاى خاص خود همراه است. جشن «هالووین» طى قرون متمادى تحت تاثیر .....

بقیه در ادامه مطلب

افسانه كهن ایرلندى هنوز زنده است

مرگ جك خسیس

در حالى كه آنگلوساكسون ها رسم دیرینه ۳۱ ماه اكتبر «هالووین» یا «شب ساحره ها» را جشن مى گیرند، ساكنان كشور هاى اسپانیایى زبان، اول ماه نوامبر را به برپایى جشن سنتى خود كه «روز اموات» نام دارد اختصاص مى دهند.
اجراى این مراسم كه داراى مضمونى مذهبى و سنتى است در هر یك از این كشور ها با ویژگى هاى خاص خود همراه است. جشن «هالووین» طى قرون متمادى تحت تاثیر فرهنگ هاى گوناگون مخصوصاً رومى ها و اقوام سلت بوده است. در توصیف سمبل هاى مرسوم این روز، مثل جادوگران سوار بر جارو هاى بلند، كدو تنبل هاى فانوس مانند و گربه هاى سیاه، روایت هاى گوناگونى نقل شده است.


سلت ها ششصد سال قبل از میلاد در سرزمین خود «اسكاسیا»، شمال فرانسه و ایرلند كنونى، مى زیستند. در فرهنگ این قوم اول ماه نوامبر روز آغازین سال نو به شمار مى آمد. روزى كه به جشن و سرور آراسته مى شد و پیام آور پایان «فصل آفتاب» و آغاز «فصل تاریكى» و زمستان بود.


سلت ها بر این باور بودند كه در شب ۳۱ اكتبر یا «شب سام هین» اموات شرور، ارواح خبیثه، جادوگران سرگردان و نیرو هاى بدطینت در هیئت گربه هایى سیاه به زمین باز مى گردند و در تمام طول شب به آ زار و اذیت زنده ها مى پردازند. به همین جهت براى در امان ماندن از گزند ارواح خبیثه، خود را به لباس مبدل درمى آوردند تا شبیه آنها به نظر برسند و پشت در خانه هایشان براى اشباح سرگردان غذا و خوراك مى گذاشتند.بعد از تسلط رومى ها بر سرزمین  سلت ها بسیارى از آداب و رسوم فاتحان در فرهنگ این قوم نفوذ كرد. از جمله اعیادى كه در سنن رومى ها جشن گرفته مى شد «روز پومونا» نام داشت كه در اول ماه نوامبر به افتخار «پومونا» الهه درخت و میوه برپا مى شد و سیب، نماد این جشن بود.

مصادف شدن این جشن با «شب سام هین» باعث درهم آ میختن این دو رسم با یكدیگر شد.سال ها بعد با گسترش مسیحیت در سرزمین هاى اروپایى و بریتانیا، ۳۱ اكتبر آخرین روز سال در نظر گرفته شد و كلیساى كاتولیك رومى ها اول نوامبر را «روز قدیسین» اعلام كرد، روزى كه در آن یاد و خاطره مقدسان و شهیدان گرامى داشته مى شد. به رغم تلاش انبوه مسیحیان مردم همچنان جشن «سام هین» و «پومونا» را در این دو روز از سال برگزار مى كردند و از تركیب و تقارن همزمان این اعیاد بود كه روز «هالووین» در این سرزمین ها شكل گرفت و یكى از جشن هاى رسمى مردم شد.

رنگ سیاه و نارنجى، رنگ هاى سمبلیك و مرسوم این روز به شمار مى روند. از آنجا كه جشن در طول شب برگزار مى شود سیاه، رنگ سنتى این مراسم است و نارنجى رنگ كدو تنبل هایى است كه داخل آن یك شمع روشن قرار مى دهند و برش هاى روى آن صورتى وحشتناك را تداعى مى كند. كدو ها كه در ایوان، پله ها و پشت  در خانه ها به وفور یافت مى شوند، نمود چشمگیرى در این مراسم دارند.


• افسانه ایرلندى


وجود كدو هاى نارنجى رنگ در این روز به یك افسانه كهن ایرلندى بازمى گردد كه حكایت مرگ مرد خسیسى به نام «جك» است. این مرد پس از مرگش اجازه ورود به آسمان را نمى یابد و چون شیطان را همیشه به باد ریشخند مى گرفته است به جهنم نیز راه داده نمى شود، به این ترتیب جك فانوس به دست به آوارگى ابدى در كره زمین محكوم مى شود.ایرلندى ها در سرزمین مادرى خود از شلغم و چغندر كه به شكل صورتك هاى ترسناكى درآورده مى شد در تزئین مراسم خود استفاده مى كردند و در طول زمان با مهاجرت شمار زیادى از ایرلندى هاى خرافه پرست به آمریكاى شمالى، كدو تنبل جاى شلغم و چغندر را گرفت، چون در فصل پاییز بیشتر یافت مى شد.در مكزیك سنت دیرینه «روز اموات» در دو روز اول ماه نوامبر برگزار مى شود زیرا بنا به یك باور عمومى در این روز مردگان به خانه هاى خود در زمین باز مى گردند. روز نخستین ماه به گرامیداشت خاطره كودكان از دست رفته خانواده «فرشتگان كوچك» اختصاص دارد و در دومین روز با برگزارى مراسمى مشابه از سوى بازماندگان از خاطره بزرگان و نیاكان درگذشته تجلیل مى شود. سرخپوستان هم مثل سفیدپوستان مراسم   آئینى «روز اموات» را با شكوه  هر چه تمام تر برگزار مى كنند.تداركات این جشن از ماه ها قبل از شروع فصل كاشت گل همیشه بهار، آغاز مى شود و در تكاپوى فراهم كردن مقدمات جشن پرورش دهندگان گل، سفال ساز ها، نانوا ها و شیرینى پزى ها، فروشندگان شمع و... بسیار فعالند و بازار كسب و كار آنها پررونق است.


• جشن در گورستان ها

گرامیداشت خاطره درگذشتگان به شكلى جشن گونه در گورستان ها انجام مى شود. مردم با پاك كردن اطراف مقبره ها از علف هاى هرز و تزئین گور ها با تاج گل هایى از گل همیشه بهار و نهادن تصاویرى از مردگان خویش، از عزیزان مرده یاد مى كنند. افروختن آتش، نوشیدن نوشابه هاى خانگى و نواى ساز هاى محلى در كنار عطر بخور ها و شمع هاى رنگین، چهره اى شاد به این مراسم مى بخشد.


خانواده هاى سنتى تر مراسم را در خانه هاى خود برگزار مى كنند. آنها محراب هایى را براى تجلیل از روح درگذشتگان خویش آماده مى كنند و با گل هاى همیشه بهار مى آرایند. گذاشتن یك ظرف آب و یك دست لباس پاكیزه در ورودى خانه به این معناست كه روح شخص متوفى به محض رسیدن به خانه حمام كند و آماده شركت در جشن شود. در اطراف محراب غذا، نان، میوه، گل، شیرینى و نوشیدنى مورد علاقه فرد مرحوم قرار داده مى شود و به هنگام شب، زنده ها در خوردن این سفره رنگین سهیم شده و خوراك ها بین افراد خانواده دوستان و همسایگان تقسیم مى شود.


هر یك از اجزاى این سفره ضیافت، مفهومى خاص دارد. شمع و بخور هاى عطرآگین  به منظور یارى مردگان در یافتن مسیر خانه  هایشان روشن مى شوند، پارچ آب براى فرو نشاندن عطش روح تازه از راه رسیده است، نمك به معناى پیراستگى و پراكندن گلبرگ هاى همیشه بهار در اطراف محراب براى هدایت روح به آن سمت است.


پیش از شام كودكان خانواده براى گرفتن هدایاى خود كه شامل جمجمه هاى شكلاتى و شكرى است به خیابان مى روند، در خانه ها را مى كوبند و پول یا شكلات هدیه مى گیرند.غذاى مرسوم این جشن برنج، لوبیا، مرغ، كدوى شیرین، سیب زمینى، نوشیدنى هاى خانگى و یك نوع نان مخصوص است كه از تركیب آرد، سفیده تخم مرغ و شكر خمیر آن به دست مى آید. این خمیر را به شكل جمجمه هاى كوچك درمى آورند و بعد در تنور مى پزند.


از اواسط ماه اكتبر تا اولین هفته ماه نوامبر بازار هاى مكزیك مملو از لباس هاى فانتزى و زینت هایى است كه براى برگزارى این جشن استفاده مى شوند. جمجمه  و اسكلت هاى مصنوعى، اسباب بازى هاى ترسناك، گل هاى ابریشمى، صلیب و شمع، گل هاى همیشه بهار و تاجر خروس و... از جمله كالاهایى هستند كه فرا رسیدن جشن را نوید مى دهند.
این روز در كشور هاى آمریكاى لاتین با تفاوت هایى جشن گرفته مى شود و در پاره اى از این كشور ها مانند گواتمالا در حاشیه این مراسم مسابقاتى چون اسب دوانى برگزار مى شود.


در اسپانیا این جشن از فضاى مذهبى ترى برخوردار است. مردم با حضور در گورستان ها و نهادن دسته هاى گل بر مقابر، به مردگان خویش اداى احترام مى  كنند و بدین گونه قرابت  زنده ها با مرد ه ها بار دیگر تجدید مى شود.


منابع: -Tradiciones alrededor detl mundo
- The Mexican tradition